BIP
CSD DWLiOP

 

ZARYS HISTORII CENTRALNEGO STANOWISKA DOWODZENIA DOWÓDCY WLiOP


Po II Wojnie Światowej sformowanie Centralnego Stanowiska Dowodzenia było fragmentem szerszych działań mających na celu doskonalenie metod prowadzenia operacji w przestrzeni powietrznej. Praca ta doprowadziła do wydzielenia nowego rodzaju sił zbrojnych, przeznaczonego do skutecznego wykorzystania różnych rodzajów wojsk podczas prowadzenia działań bojowych w trzecim wymiarze. W efekcie z Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju wyłoniły się Wojska Obrony Powietrznej Kraju.

Dążono również do utworzenia sprawnego ośrodka zdolnego do przyjmowania, opracowania i odwzorowania sytuacji dla potrzeb zespołów kierujących obroną powietrzną. W celu zorganizowania efektywnego systemu dowodzenia i kierowania obroną przeciwlotniczą jesienią 1949 r. rozpoczęto formowanie Głównego Posterunku Obserwacyjno - Meldunkowego, który stał się zalążkiem przyszłego CSD.
Decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 lutego 1954 r., utworzono Centralne Stanowisko Dowodzenia DWLiOP.
CSD od początku istnienia zdecydowanie różniło się od innych oddziałów i związków taktycznych Wojska Polskiego, przede wszystkim pod względem przeznaczenia w systemie obrony powietrznej. Przez ponad półwiecze swej działalności spełniało nadrzędną rolę w stosunku do wszystkich stanowisk dowodzenia, oddziałów i związków taktycznych działających w systemie obrony powietrznej kraju.
Przez cały okres swego funkcjonowania jednostka ulegała wielu przeobrażeniom. Lata 70. i 80., to początek ciągłej modernizacji i doskonalenia struktur jednostki w kierunku pełnej automatyzacji procesu dowodzenia.
Lata 90. XX wieku to okres transformacji i restrukturyzacji Sił Zbrojnych RP. Nie uniknęło przemian również Centralne Stanowisko Dowodzenia, które przeszło w tym czasie wiele przeobrażeń strukturalnych i organizacyjnych. Ewolucyjnym zmianom uległy także sposoby pozyskiwania i przekazywania informacji o sytuacji powietrznej. Dokonujące się przeobrażenia przyspieszyły przyjęcie Polski w poczet pełnoprawnych członków NATO.
W ślad za wstąpieniem Polski do NATO zmieniły się także zadania CSD. Priorytet w działalności służbowej zyskały obszary m.in. dostosowania procedur działania do struktur NATO, modernizacja i przezbrojenie sprzętu przeciwlotniczego oraz środków dowodzenia i łączności. Zaistniała sytuacja wymagała pilnego dokonania zmian zarówno organizacyjnych, jak i funkcjonalnych Centralnego Stanowiska Dowodzenia.

10 czerwca 1995 r., w rocznicę powstania jednostki, CSD otrzymało nowy sztandar – dar społeczności miasta Warszawy.
 Od chwili wejścia Polski do NATO, CSD stało się ważnym elementem systemu dowodzenia lotnictwem oraz obroną powietrzną zarówno w systemie narodowym, jak i w ramach Zintegrowanego Systemu Obrony Powietrznej (NATINADS). CSD jako jedna z pierwszych jednostek Wojska Polskiego osiągnęła pełną integrację działania z NATO.
W ostatniej dekadzie swego istnienia CSD było newralgicznym punktem sytemu dowodzenia lotnictwem oraz obroną powietrzną zarówno w systemie narodowym jak i w NATO. Sprawowało nadzór nad przestrzenią powietrzną Polski i było odpowiedzialne za zobrazowanie sytuacji powietrznej oraz wymianę informacji o tej sytuacji z sąsiednimi, sojuszniczymi stanowiskami dowodzenia.
W tym okresie poczyniono też starania do sprzężenia z systemem wczesnego wykrywania i ostrzegania (AWACS).

Rok po zaprzysiężeniu pierwszej zmiany dyżurnej do dyżuru bojowego w Zintegrowanym Systemie Obrony Powietrznej państw NATO w 2000 r. CSD zostało wyróżnione Znakiem Honorowym Sił Zbrojnych RP.

W kolejnym roku na podstawie decyzji ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2001 r. Centralne Stanowisko Dowodzenia zostało rozformowane. Po 50-letniej służbie na straży granic powietrznych Rzeczypospolitej odeszło do historii, a wraz z nim epoka mechanicznych systemów dowodzenia.
W miejsce CSD sformowano Centrum Operacji Powietrznych, które przejęło tradycje Centralnego Stanowiska Dowodzenia.